Vitajte na stránke jediného slovenského časopisu v Poľsku ŽIVOT!

Kraków
Current weather
-º
Polish Zloty 
Polish Zloty
4.4586złdown
Euro 
Euro
22 nov · FX Source: CurrencyRate 
CurrencyRate.Today
Check: 22 Nov 2026 18:15 UTC
Latest change: 22 Nov 2026 18:08 UTC
API: CurrencyRate
Disclaimers. This plugin or website cannot guarantee the accuracy of the exchange rates displayed. You should confirm current rates before making any transactions that could be affected by changes in the exchange rates.
⚡You can install this WP plugin on your website from the WordPress official website: Exchange Rates🚀

Vitajte na stránke jediného slovenského časopisu v Poľsku ŽIVOT!

Każdy ma prawo być sobą

0 komentárov

Wywiad z Grzegorzem Kuprianowiczem, współprzewodniczącym Wspólnej Komisji Rządu i Mniejszości Narodowych i Etnicznych

W dniach 6 i 7 listopada w Województwie Małopolskim odbyło się wyjazdowe posiedzenie Strony Mniejszościowej Wspólnej Komisji Rządu i Mniejszości Narodowych i Etnicznych. Podczas wizyty jej członkowie zapoznali się z działalnością społeczności słowackiej w Krakowie, na Spiszu i Orawie, a także z aktualnym stanem budowy Dom Kultury Słowackiej w Jabłonce. Przy tej okazji porozmawialiśmy ze współprzewodniczącym wspomnianej Komisji, a zarazem prezesem Towarzystwa Ukraińskiego w Polsce oraz Dyrektorem Podlaskiego Instytutu Naukowego, dr. Grzegorzem Kuprianowiczem.

Jaki był główny powód zorganizowania wyjazdowego posiedzenia Strony Mniejszościowej Komisji Wspólnej Rządu i Mniejszości Narodowych i Etnicznych w województwie małopolskim?

W przeszłości w działalności Komisji Wspólnej Rządu i Mniejszości Narodowych i Etnicznych (KWRiMNiE) było tradycją, że jedno z posiedzeń w ciągu roku miało charakter wyjazdowy. Mieliśmy takie posiedzenia Komisji Wspólnej w Rzeszowie, Białymstoku, Gdańsku, Lublinie. Jako Strona Mniejszościowa KWRiMNiE od lat postulowaliśmy powrót do tej tradycji. Gdy okazało się, że w tym roku nie będzie możliwym odbycie wyjazdowego posiedzenia całej Komisji Wspólnej, podjęliśmy decyzję, że odbędzie się wyjazdowe posiedzenie samej Strony Mniejszościowej Komisji Wspólnej.

Wybór województwa małopolskiego oczywiście nie był przypadkowy. Po pierwsze jest to region posiadający różne mniejszości narodowe i etniczne, zarówno te, które zamieszkują na terenach, gdzie są ludnością autochtoniczną, jak Łemkowszczyzna, Spisz czy Orawa, jak też żyjące w rozproszeniu w różnych częściach Małopolski. Chcieliśmy więc zapoznać się na miejscu z sytuacją i problemami mniejszości w tym regionie. Ważnym powodem wyboru Małopolski była też chęć dokonania wizji lokalnej na budowie Domu Kultury Słowackiej w Jabłonce. Kwestia ta wielokrotnie była podnoszona w ciągu ostatnich lat na forum Komisji Wspólnej Rządu i Mniejszości Narodowych i Etnicznych oraz budzi wiele kontrowersji, dyskusji i sporów, uznaliśmy więc, że potrzebnym jest poznanie sytuacji na miejscu i pogłębienie znajomości tematu.

Co podczas wizyty w społeczności słowackiej w Krakowie, na Spiszu i Orawie najbardziej Pana zainteresowało lub zaskoczyło?

Dla mnie osobiście był to pierwszy kontakt z mniejszością słowacką w miejscach, gdzie zamieszkuje ona tradycyjnie, czyli na Spiszu i Orawie. Wielkie wrażenie robi rozbudowana infrastruktura, którą dysponuje mniejszość słowacka. Posiadanie kilku centrów kultury słowackiej, mieszczących się w budynkach będących własnością Towarzystwo Słowaków w Polsce, jest ewenementem w porównaniu z sytuacją innych mniejszości. Pokazuje to wielką determinację i wysiłek społeczności słowackiej, która była w stanie stworzyć takie podstawy infrastrukturalne dla działań na rzecz zachowania własnej tożsamości. Posiadanie własnych budynków z licznymi pomieszczeniami tworzy dobre warunki dla działalności mniejszości i uniezależnia ją od dobrej woli lub jej braku ze strony innych podmiotów, jak jest w sytuacji, gdy mniejszość nie ma własnej infrastruktury.

Oczywiście krótka wizyta na Spiszu i Orawie oraz w Krakowie nie mogła mi dać pełnego obrazu sytuacji mniejszości słowackiej. To co zwróciło moją uwagę, to bardzo rozbudowana działalność wydawnicza: liczne publikacje dotyczące mniejszości słowackiej, różnego rodzaju druki ulotne, znakomicie, profesjonalnie wydawany miesięcznik „Život”. Duże wrażenie zrobił na mnie występ zespołów mniejszości słowackiej w Nowej Białej, który mieliśmy przyjemność usłyszeć podczas koncertu dla Strony Mniejszościowej Komisji Wspólnej Rządu i Mniejszości Narodowych i Etnicznych: dziecięcego zespołu „Mali Belania”, młodzieżowego zespołu „Spiš” oraz Orkiestra Dęta Towarzystwa Słowaków w Polsce im. ks. dziekana Fr. Móša. To fenomen, gdy w niewielkiej miejscowości działają trzy zespoły artystyczne o tak różnorodnych profilach.

Co uważa Pan za najważniejszą inwestycję w przyszłość mniejszości narodowych?

W moim przekonaniu najważniejszym dla przyszłości wszystkich mniejszości narodowych i etnicznych jest z jednej strony determinacja i zaangażowanie samych mniejszości, z drugiej zaś stworzenie przez państwo takich warunków, aby osoby, które do mniejszości należą i maja inną niż większość społeczeństwa tożsamość, kulturę, język, tradycję, miały możliwość swobodnie i ze wsparciem państwa, którego są obywatelami, zachowywać swoją tożsamość.

Chodzi więc z jednej strony o stabilne podstawy dla życia kulturalnego mniejszości, zarówno organizacyjne, jak i finansowe. W tej chwili życie kulturalne mniejszości jest jedyną sferą życia kulturalnego w Polsce, gdzie podstawowy ciężar jego prowadzenia spoczywa na organizacjach pozarządowych. W innych sferach kultury w Polsce taką rolę pełnią publiczne instytucje kultury, w stosunku do mniejszości nie ma tu systemowych rozwiązań, jedynie kilka mniejszości ma publiczne instytucje kultury. Następna kwestia to stabilne finansowanie – w tej chwili podstawowe środki na kulturę mniejszości to jednoroczne dotacje MSWiA, co nie daje żadnej gwarancji stabilności dla funkcjonowania życia kulturalnego mniejszości. Kolejny czynnik to fakt, że z roku na rok zaostrzane są zasady przyznawania tych dotacji oraz wymogi stawiane przy ich wykorzystaniu, co jest coraz trudniejsze dla organizacji pozarządowych mniejszości. Nieprzypadkowo w tym roku Strona Mniejszościowa KWRiMNiE wyraziła negatywne stanowisko wobec projektu regulaminu przyznawania dotacji na 2027 r. Wreszcie należy zwrócić uwagę, że coraz wyraźniejszą jest tendencja, aby te środki, które w przeszłości były wyraźnie określane jako przeznaczone na życie kulturalne mniejszości, przekazywać podmiotom nie mniejszościowym.

Inna kluczowa dla mniejszości sfera to oświata. Musi istnieć przyjazny dla mniejszości system, dający możliwość edukacji młodego pokolenia, dając mu znajomość własnego języka, kultury, tradycji. Obecny system oświaty w zakresie działań służących zachowaniu tożsamości mniejszości wymaga w naszym przekonaniu reformy i usprawnienia. Dotyczy to różnych sfer jego funkcjonowania, np. sposobu organizacji nauczania języków mniejszości, wpływu samych mniejszości na funkcjonowanie nauczania, systemu doradztwa metodycznego, wydawanie podręczników. Obecnie podważane jest nawet prawo do funkcjonowania odrębnych szkół mniejszościowych w publicznym systemie oświaty.

Co chcieliby Państwo przekazać przedstawicielom mniejszości słowackiej w Polsce, którzy pielęgnują swój język, kulturę i tradycje, starając się zachować swoją tożsamość narodową mimo wielu współczesnych wyzwań?

Każda społeczność mniejszościowa ma prawo do zachowania własnej tożsamości, języka, kultury. Powinniśmy to robić niezależnie od okoliczności zewnętrznych. Dla każdego człowieka jest kluczowym, aby po prostu być sobą. Jesteśmy obywatelami demokratycznego państwa prawa i jako mniejszości mamy zagwarantowane nasze prawa, powinniśmy z nich korzystać.

Mniejszość słowacka z wielką determinacją i zaangażowaniem działa na rzecz zachowania swojej tożsamości, rozwoju własnej kultury, czyli bycia sobą w zmieniającym się i pełnym wyzwań współczesnym świecie. Chciałbym pogratulować społeczności słowackiej tej wytrwałości i oddania w pielęgnowaniu słowackiej tożsamości i kultury.

Jak ocenia Pan inwestycję w budowę Domu Kultury Słowackiej w Jabłonce?

Dzięki posiedzeniu Strony Mniejszościowej Komisji Wspólnej Rządu i Mniejszości Narodowych i Etnicznych w województwie małopolskim po raz pierwszy mogłem zobaczyć Dom Kultury Słowackiej w Jabłonce. Robi on wielkie wrażenie swoim rozmachem, wielkością, różnorodnością funkcji, które może pełnić, ale przede wszystkim potencjałem, jaki ma, gdy wreszcie ta inwestycja zostanie szczęśliwie ukończona i budynek ten zacznie pełnić założoną rolę, czyli ośrodka kultury dla lokalnej społeczności słowackiej. Trzeba pogratulować Towarzystwu Słowaków w Polsce, a w szczególności Sekretarzowi Generalnemu Panu Ludomirowi Molitorisowi, determinacji i wytrwałości w zainicjowaniu i realizacji tej trudnej inwestycji. Jestem przekonany, że niezwykle potrzebnym jest znalezienie pozytywnego rozwiązania istniejących problemów i kontrowersji dotyczących budowy w Jabłonce. Kluczowym kryterium poszukiwania tego rozwiązania powinno być zwrócenie uwagi na fakt, że w wyniku wydatkowania środków publicznych osiągnięto zamierzony cel ostateczny, czyli wzniesiono budynek, który będzie pełnił ważną rolę i tworzył warunki dla działań służących zachowaniu tożsamości mniejszości słowackiej. Pozostaje mi tylko życzyć, aby jak najszybciej rozwiązać istniejące problemy i zakończyć w krótkim czasie tę ważną inwestycję.

Taktiež by sa Vám mohlo páčiť...

Zanechajte nám komentár

@2025 – Magazín Život | Všetky práva vyhradené

Tvorba web stránok

Powered by Development LTD